«Τη στιγμή που διαβάζετε αυτό το κείμενο σκοτώνονται x άνθρωποι σε κάποια εμπόλεμη ζώνη ανά τον κόσμο». Το κείμενο αυτό θα μπορούσε να ξεκινάει κάπως έτσι. Τα στατιστικά και αριθμητικά στοιχεία των πολέμων είναι όντως τρομακτικά και γίνονται ακόμα πιο τρομακτικά για έναν άνθρωπο και μια γενιά που είχε την ευτυχία να μη γνωρίσει κάποιο πόλεμο στη ζωή του.‘Η μήπως δεν είναι έτσι;…

Μετά την περσινή και εναρκτήρια παρόρμηση του «Εφηβικού Πόθου / Εφηβικού Πόνου», το Focus φέτος εστιάζει στο θέμα των σύγχρονων πολέμων. Το θέμα ακούγεται πιο βαρύ από πέρσι και εν πολλοίς είναι, γιατί, όντως, τη στιγμή που διαβάζετε το κείμενο αυτό, δεκάδες άνθρωποι στον κόσμο πέφτουν θύματα έμπρακτων, πραγματικών, θανατηφόρων πολέμων. Αλλά θα ήταν τουλάχιστον ανειλικρινές για έναν άνθρωπο που είχε την ευτυχία να μη γνωρίσει έναν πόλεμο τέτοιου είδους να προσπαθήσει να τον αναλύσει με τον τρόπο που αυτός αποτυπώνεται στην κινηματογραφική οθόνη. Με τη λογική αυτή, το φετινό FOCUS δεν διαφέρει τόσο από το περσινό, υπό την έννοια ότι προσεγγίζει το βαρύ και ζωτικής σημασίας θέμα του πολέμου μέσα από μια βιωματική σκοπιά. Η σκοπιά αυτή είναι οι πόλεμοι που όλοι μας βιώνουμε στο σύγχρονο και, ευτυχώς, ειρηνικό (μικρό)κόσμο που ζούμε.

Όλοι μας είμαστε υποκείμενα της πολιτικής εξουσίας και των επιλογών της, καθώς και της αλληλεπίδρασής της με τα media. Το AFR από τη Δανία και το Παράξενος πολίτισμος από τις ΗΠΑ είναι δύο έξοχα δείγματα αυτής της διαπίστωσης και δύο ταινίες που έστω και μόνο μέσα από τη φόρμα τους ασκούν μια καυστικότατη κριτική της σύγχρονης παγκόσμιας πολιτικής και της σχέσης της με τα media. Όλοι είτε ασκούμε είτε πέφτουμε θύματα σεξουαλικής βίας (έμμεσης ή άμεσης) που εδράζεται σε στερέοτυπα και ταμπού περί φύλων. Ο Bάλτος με τα τέρατα από τη Βραζιλία έρχεται να το τονίσει με τον πιο σοκαριστικό τρόπο. Όλοι μας κουβαλάμε στις πλάτες μας τα βάρη ενός παρελθόντος πολέμου και υπακούμε, έστω και ασυνείδητα, στις εναπομείνασες μισαλλοδοξίες του.To Κι ύστερα έρχονται οι τουρίστες από τη Γερμανία και το Μουνιουρανγκάμπο από τη Ρουάντα, μάς υπενθυμίζουν ότι οι πόλεμοι μένουν ζωντανοί μέσα μας για χρόνια μετά την επίσημη λήξη τους. Όλοι μας γνωρίζουμε τι σημαίνει πίστη, φανατισμός και θρησκεία. Το Πατέρα μου, αφέντη μου από το Ισραήλ και το Making οf από την Τυνησία σκιαγραφούν εύγλωττα τις συγκρούσεις που προκύπτουν από την τυφλή προσήλωση στις επιταγές των θρησκευτικών δογμάτων. Τέλος, όλοι μας έχουμε παίξει πόλεμο σαν παιδιά, αλλά σε κάποια μέρη, όπως το Αφγανιστάν, αυτό το παιχνίδι είναι πιο αληθινό, μας λέει η ιρανική ταινία Ο Βούδας λιποθύμησε από ντροπή, συμπληρώνοντας έτσι την οκτάδα του φετινού Focus.

Η επιλογή των ταινιών συνειδητά προσπάθησε να εξαπλωθεί γεωγραφικά (από τη Βραζιλία ώς τη Ρουάντα) και θεματικά (από τη θρησκεία ώς τη σεξουαλική βία). Επίσης, η επιλογή συνειδητά προσπάθησε να αφήσει «εκτός» τις πολεμικές ταινίες, τα φιλμ δηλαδή που εκτυλίσσονται σε εμπόλεμες ζώνες, πραγματικές ή φανταστικές. Κοινό σημείο όλων των ταινιών είναι το στοιχείο της σύγκρουσης και τα αίτια που την προκαλούν. Σύγκρουση με νικητή και ηττημένο. Κοινός παρανομαστής ο εαυτός μας, ως ο τόπος όπου εκτυλίσσονται οι μεγαλύτεροι πόλεμοι. Ο εαυτός μας ως θύμα ή/και θύτης.

Με τη λογική αυτή, το 48o Φεστιβάλ Κινηματογράφου παρουσιάζει φέτος το «Focus: Σύγχρονοι Πόλεμοι».

Κωνσταντίνος Κοντοβράκης