Σινεμά είναι

Με το κεντρικό ερώτημα «Σινεμά τώρα: γιατί;» να κυριαρχεί στη φετινή 50ή διοργάνωση, οι «Ημέρες Ανεξαρτησίας» δίνουν τη δική τους απάντηση, κοιτώντας σαφώς το μέλλον, αλλά επιχειρώντας ταυτόχρονα μια σειρά από γοητευτικούς –ελπίζουμε– αναχρονισμούς. Από τη μία, ο «θάνατος» του φιλμ και η ψηφιακή επανάσταση του φτηνού κινηματογράφου υψηλής ευκρίνειας μοιάζει να προοιωνίζεται στο μεγάλο φετινό αφιέρωμα στον κινηματογράφο των Φιλιππίνων με 14 συνολικά τίτλους. Ένα αιχμηρό κινηματογραφικό κίνημα που έγινε πραγματικότητα χάρις στην τεχνολογία και που αγκαλιάσαμε ήδη από την πρώτη μας χρονιά. Περισσότερα θα βρείτε στο εισαγωγικό του αφιερώματος· θέλω απλά να σημειώσω ότι έχουμε παράλληλα σχεδιάσει μια ανοιχτή συζήτηση με τους καλεσμένους σκηνοθέτες και μια συναυλία από τους The Brockas, το συγκρότημα που έχουν στήσει μερικοί από αυτούς (Καν ντε λα Κρουζ, Λαβ Ντίαζ, Τζον Τόρες) και θα συνοδεύσει τη μοναδική προβολή της ταινίας του Καν, Άλογο με φίμωτρο ενός μηχανικού που αναζητά μηχανικές σέλες.
Από την άλλη, «μαλακά πορνό» γυρισμένα στα 35mm που ακόμη προβάλλονται στην εποχή του πληθωριστικού download. Το δεύτερο αφιέρωμα στο pink είναι, ας το πούμε, «εορταστικό» και προορισμένο για τις μικρές ώρες της νύχτας, μια μικρή γιορτή για ένα άγνωστο κομμάτι του ιαπωνικού σινεμά, που κάτω από την ασφυκτική του ετικέτα χώρεσε πολύ περισσότερα από μερικές σκηνές μαλακού πορνό και κυρίως την τρέλα και τη νιότη μιας ολόκληρης γενιάς αμφισβήτησης που μας άφησε μια ολοζώντανη κληρονομιά αισθησιακή και ανατρεπτική.
Στις ειδικές προβολές περιλαμβάνεται το αριστουργηματικό ΣΙΝΕΜΑ ΕΙΝΑΙ. ένα κορίτσι κι ένα όπλο του αβάν γκαρντ δημιουργού Γκούσταβ Ντόιτς, μια σπουδή πάνω στον έρωτα, το θάνατο και την ουσία του σινεμά, φτιαγμένη αποκλειστικά με χρησιμοποιημένο φιλμ από τις απαρχές του βωβού (found footage) και χωρισμένη σε πέντε ελληνικότατα κεφάλαια: Γένεσις, Παράδεισος, Έρως, Θάνατος, Συμπόσιο. Με ανάλογα υλικά, ο Σερζ Μπρομπέργκ αναδομεί με τη σειρά του μια θρυλική χαμένη ταινία του Ανρί-Ζορζ Κλουζό στο Inferno του Ανρί-Ζορζ Κλουζό.
Στο υπόλοιπο πρόγραμμα, η Μάρεν Άντε από τη Γερμανία είναι το μοναδικό πρόσωπο που «προτείνεται»· μια εξέχουσα θέση για μια νεαρή δημιουργό που με δύο μόλις ταινίες –η μία μάλιστα είναι η πτυχιακή της– έχει καταφέρει να συνθέσει συγκλονιστικά πορτραίτα της γενιάς των τριαντάρηδων. Ανάλογα πορτραίτα μάς χαρίζουν και Νέοι Αμερικανοί, όπως ο πρωτοεμφανιζόμενος Ντέιμιεν Σαζέλ στο Ο Γκάι και η Μαντελάιν στο πάρκο, φόρο τιμής στα μιούζικαλ του Ζακ Ντεμί και μια από τις πιο πρωτότυπες φετινές ταινίες ή ο Άντριου Μπουτζάλσκι, που ανακαλύψαμε πριν τέσσερα χρόνια εδώ και ο οποίος επιστρέφει με την πιο ώριμη δουλειά του, Δουλειά σου εσύ. Η βασική επιλογή ID-09 ενώνεται με το αφιέρωμα στις Φιλιππίνες με τρεις ξεχωριστές συμμετοχές από την ίδια περιοχή: τη μαύρη σάτιρα Το τυφλό γουρούνι που θέλει να πετάξει από τον Έντουιν και την Ινδονησία, την πολιτική αλληγορία Ανάμεσα σε δύο κόσμους του Βιμούκτι Τζαγιασουντάρα από τη Σρι Λάνκα και το νουάρ Στο τέλος της αυγής του Γιουχάνγκ Χο από τη Μαλαισία. Μεγάλο μερίδιο με τέσσερα ντεμπούτα έχει η αγαπημένη Λατινική Αμερική: Παραΐσο, Huacho: χωρίς πατέρα, Gigante και Κάστρο από Περού, Χιλή, Ουρουγουάη και Αργεντινή αντίστοιχα. Ντεμπούτο αποτελεί και ο κλειστοφοβικός, γυρισμένος σχεδόν εξ ολοκλήρου μέσα σ’ ένα τανκ Λίβανος, που όταν το επιλέξαμε δεν υποψιαζόμασταν ότι θα έφτανε μέχρι το Χρυσό Λιοντάρι στη Βενετία, όπως και τρεις γυναικείες πρωτιές: το συγκλονιστικό Μπορεί να διαπεράσει το δέρμα της Εστέρ Ροτς, το σπαρταριστό Έιμον της Μάργκαρετ Κόρκερι και το αυτοβιογραφικό Μια καινούργια ζωή της Ουνί Λεκόντ.
Ο Αλεξέι Μπαλαμπάνοφ με το σκληρό Μορφίνη δε χρειάζεται συστάσεις, ούτε και ο Κορεάτης Μπονγκ Tζουν-Xο με το εκπληκτικό Μητέρα· χρειάζεται όμως ο άδικα αγνοημένος στη χώρα μας Ντενί Βιλνέβ και το Πολυτεχείο, συγκλονιστικό χρονικό του μακελειού στο Πολυτεχνείο του Μόντρεαλ το 1989.
Κρατάω επίσης μια ξεχωριστή θέση για ένα δίδυμο ταινιών που αγγίζουν από μια εντελώς διαφορετική σκοπιά η καθεμιά το θέμα της πίστης: το Προσκύνημα στη Λούρδη της Τζέσικα Χάουσνερ αναμετριέται με το «θαύμα», ενώ η «μπρεσονική» Χάντεβιτς του Μπρυνό Ντιμόν με το όριο της αφοσίωσης στο Θείο – θέματα που αγγίζουν, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, το βαμπιρικό Thirst του Τσαν-Γουκ Παρκ, που πολύ φοβάμαι ότι θα αδικηθεί με τον υποτιμητικό όρο «μια ακόμη ταινία τρόμου». Μιλώντας για τον σπουδαίο Παρκ, θα συστήναμε να μη χάσετε την αγαπημένη ταινία του (αλλά και του Σκορσέζε), Η υπηρέτρια, του Κιμ-Κι Γιάνγκ που προβάλλεται σε αποκατεστημένη κόπια από την Ταινιοθήκη της Μπολόνια. Θα κλείσω με την καθιερωμένη πια ειδική προβολή. Στο βωβό αριστούργημα του Κινγκ Βίντορ Ο άνθρωπος των μαζών, το αμερικανικό κραχ του ’20 συναντιέται με την πρώτη μεγάλη ύφεση του 21ού αιώνα που βιώνουμε τώρα και το post ηχητικό τοπίο των Θεσσαλονικιών The Prefabricated Quartet που διαβάζουν με το δικό τους τρόπο ένα φιλμ που ως τώρα έχει μεταφραστεί μουσικά μόνο μέσα από «κλασικούς» δρόμους.
Το ερώτημα «Σινεμά τώρα: γιατί;» που είδαμε στην αρχή, επιστρέφει τελικά πάνω από όλα στον ίδιο τον θεατή, αν σκεφτούμε ότι σινεμά σημαίνει και κινηματογραφική αίθουσα στην καθομιλουμένη και καταλαβαίνετε νομίζω τι εννοούμε...

Λευτέρης Αδαμίδης
Kαλλιτεχνικός Διευθυντής, «Ημέρες Ανεξαρτησίας»