Αυτό που αγαπώ περισσότερο

Κάθε επιλογή που κάνει κανείς θα έπρεπε ιδανικά να βασίζεται στην παραπάνω πρόταση. Η έκτη χρονιά των Ημερών Ανεξαρτησίας ξεκινά κάπως ανάποδα, με την τελευταία προσθήκη του φετινού προγράμματος που δεν είναι άλλη από το ντεμπούτο της Ντελφίνα Καστανίνο με τον παραπάνω τίτλο. Μια ταινία βγαλμένη από την καρδιά· και το ίδιο ισχύει και για το σύνολο του προγράμματος, σε μια χρονιά δύσκολη από κάθε άποψη – και όχι μόνο για τη χώρα μας. Η κρίση, βλέπετε, διαπερνά ολόκληρη την παγκόσμια παραγωγή, και το ανεξάρτητο σινεμά – κατεξοχήν φτιαγμένο με κόπο, ελάχιστα χρήματα και πολλή αγάπη – δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Να όμως που σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον τον Μάιο, τα φώτα της δημοσιότητας έπεφταν σε μια χειροποίητη ταινία από την Ταϊλάνδη, στο βραβευμένο πλέον με Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες Ο Θείος Μπούνμι θυμάται τις προηγούμενες ζωές του, με την υπογραφή βέβαια ενός από τους πιο πρωτοπόρους σκηνοθέτες του παγκόσμιου σινεμά. Η σύμπτωση λοιπόν δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη για τη ρετροσπεκτίβα στον λατρεμένο Απίτσατπονγκ Βιράσεττάκουν, προετοιμασμένη έγκαιρα και κλεισμένη από την αρχή του χρόνου. Ακόμη πιο σημαντική όμως είναι η παρουσία του ίδιου του σκηνοθέτη στη Θεσσαλονίκη, σε μια χρονιά που οι υποχρεώσεις του υπήρξαν κάτι παραπάνω από εξαντλητικές – γεγονός που δείχνει την ψήφο εμπιστοσύνης του σκηνοθέτη σ’ ένα φεστιβάλ που τον βράβευσε ήδη για το σκηνοθετικό του ντεμπούτο μυθοπλασίας Για πάντα δικός σου και υποδέχεται τώρα το σύνολο του έργου του, μαζί και τις ακριβοθώρητες μικρού μήκους δημιουργίες του. Επιστρέφοντας στον τίτλο του σημειώματος, ο βασικός κορμός της φετινής επιλογής ID-10 αριθμεί δεκαέξι συνολικά τίτλους, μοιρασμένoυς κυρίως στις διαχρονικά μεγάλες αγάπες και εμμονές του τμήματος: το λατινοαμερικάνικο σινεμά, την Ασία, ακόμη και την Αφρική με το ντεμπούτο της Σαρά Μπογιέν Η ξένη μας, μια ταινία «διχασμένη» ανάμεσα στη Μπουρκίνα Φάσο και τη Γαλλία, όπως και η πρωταγωνίστριά της. Και μιλώντας για εμμονές, πώς θα μπορούσαν να λείψουν οι Φιλιππίνες, αυτή τη φορά παρούσες με τον Νυμφώνα, μια πρόταση από το μουσουλμανικό τμήμα της νησιωτικής χώρας που βρίσκεται στον αντίποδα των συνηθισμένων σκληρών εικόνων που έχουμε συνηθίσει. Κάποιες από τις επιλεγμένες ταινίες επικοινωνούν μέσα από τη γραφή τους, όπως το λυρικό Στη θάλασσα και το σκοτεινό Καλοκαίρι του Γολιάθ από το Μεξικό, ή τα συγκινητικά Χείλη των Ιβάν Φουντ και Σαντιάγο Λόσα. Όλες τους με διαφορετικό τρόπο γκρεμίζουν κάθε όριο ανάμεσα σε ντοκιμαντέρ και μυθοπλασία. Κάποιες πάλι μοιάζουν να μην έχουν ταίρι, όπως το βραβευμένο με τη Χρυσή Λεοπάρδαλη στο Λοκάρνο Χειμερινές διακοπές, μια απρόσμενη, βραδυφλεγής κωμωδία από την Κίνα, αληθινή, αναρχική, ωδή στον «χαμένο» χρόνο ή ο έξοχα στυλιζαρισμένος Οκτώβρης από το Περού και το ατμοσφαιρικό πολυβραβευμένο σε Κάννες και Λονδίνο ντεμπούτο Μπι, μη φοβάσαι! από το Βιετνάμ. Άλλες πάλι σηματοδοτούν την επιστροφή αγαπημένων ονομάτων του τμήματος, όπως η Κέλι Ράικαρτ με το Πέρασμα του Μικ, ένα ασυνήθιστο γουέστερν εποχής με καίριες πολιτικές αναγωγές στο σήμερα, που προβάλλεται ως ειδική προβολή των Ημερών Ανεξαρτησίας. Από κοντά ο Ντενί Βιλνέβ που, μετά το περσινό Πολυτεχνείο, υπογράφει με το Μέσα από τις φλόγες, μια συγκλονιστική οικογενειακή saga με φόντο το Μεσανατολικό ή ο Κριστόφ Χοχχόισλερ (Η πόλη κάτω σου) και η Πία Μαρέ (Στην ηλικία της Έλεν) που χαρτογραφούν μια χώρα, τη Γερμανία, και ένα ολόκληρο σύστημα σε κρίση. Μια ανάλογη δυστοπική εικόνα της Δυτικής ευημερίας σκιαγραφεί και η Ζεραλντίν Μπαζάρ, πρώην βοηθός της Βαλέσκα Γκρίζεμπαχ, στην Άκρη, μια ταινία που φλερτάρει ακόμη και με το θρίλερ. Δύο στ’ αλήθεια απαιτητικές δημιουργίες έρχονται από την Ισπανία. Το Caracremada αφηγείται με έναν απόλυτα ελλειπτικό τρόπο ένα επεισόδιο του Ισπανικού Εμφυλίου σε μια χρονιά που γιορτάζονται τα 70 χρόνια από το τέλος του. Στα όρια του πειραματικού σινεμά το βραβευμένο στο Σαν Σεμπαστιάν για τη φωτογραφία του Πάτερ του Χοσέ Μαρία ντε Όρμπε, με πρωταγωνιστή το πατρικό σπίτι του σκηνοθέτη, μας θυμίζει ότι ο κινηματογράφος είναι φτιαγμένο από αναμνήσεις και φαντάσματα, και φέρνει στο μυαλό το σινεμά του Βίκτορ Ερίθε. Το αμερικάνικο σινεμά εξακολουθεί και αυτό να κρατά σταθερή τη θέση του στην καρδιά μας, προτείνοντας ξανά πέντε νέους δημιουργούς. Ο ένας είναι παλιός γνώριμος. Ήρθε στη Θεσσαλονίκη το 2007 με την πτυχιακή του Μοτοσικλέτα, σε ευρωπαϊκή μάλιστα πρεμιέρα, και να που φέτος Ο ευτυχισμένος ποιητής του ταξίδεψε στη Βενετία στο παράλληλο τμήμα Venice Days, καταθέτοντας μια ιδανική πρόταση αντίστασης στους δύσκολους καιρούς μας. Εξίσου ανάλαφρη η, μόλις 23 χρονών, Λίνα Ντάναμ υπογράφει στα Μικροσκοπικά έπιπλα μια γλυκόπικρη βινιέτα για τα συναισθηματικά αδιέξοδα της γενιάς της, όπως μόνο μια Νεοϋορκέζα ξέρει να το κάνει. ΟΜύθος της αμερικάνικης εφηβείας και το Πάτι Χιλ, συμπτωματικά ή όχι, συνιστούν δυο ξεχωριστές σε γραφή αλλά και συμπληρωματικές ματιές στην εφηβική περιπέτεια· δυο ταινίες που λάμπουν μέσα από το πολυπρόσωπο νεανικό τους καστ και τη μοναδική τους ευαισθησία. Άφησα για το τέλος την Παγωνιά του Έρον Κατς, την πιο ώριμη δουλειά ενός σκηνοθέτη που παρακολουθούμε εδώ και χρόνια και που φέτος σχεδιάζαμε ακόμη και ένα μικρό αφιέρωμα στο σύνολο των ταινιών του, αλλά ο χώρος δεν το επέτρεψε. Θα σταθώ στο τέλος με συγκίνηση στο Μια χρήσιμη ζωή του Φεντερίκο Βεϊρόχ από την Ουρουγουάη, ενός σκηνοθέτη που παράλληλα εργάζεται στην ταινιοθήκη της χώρας του. Είχαμε την τύχη να φιλοξενήσουμε το ντεμπούτο του Ακμή πριν δυο χρόνια, αυτή εδώ όμως η μικρή ταινία είναι ένας μοναδικός ύμνος στη δύναμη του σινεμά και στους παθιασμένους ανθρώπους που έχουν δώσει κυριολεκτικά όλη τους τη ζωή στις ταινίες, απλά γιατί είναι αυτό που αγαπούν περισσότερο.

Λευτέρης Αδαμίδης
Καλλιτεχνικός Διευθυντής, «Ημέρες Ανεξαρτησίας»